URBACT

Katowice Miasto Ogrodów działa w międzynarodowym programie URBACT, finansowanym ze środków Unii Europejskiej, mającym na celu wymianę dobrych praktyk pomiędzy miastami na świecie. Główną ideą jest korzystanie z wypracowanych, dobrych rozwiązań, które wpływają realnie na zmianę jakości życia mieszkańców. Program poprzez powoływanie do życia sieci miast stymuluje proces wymiany dobrych praktyk na różnorodnych polach - od zwiększania świadomości ekologicznej mieszkańców, przez przywracanie społeczności terenów poindustrialnych, aż po zwiększenie integracji społecznej poprzez muzykę.

 

On Stage

Jako Miasto Muzyki UNESCO przystąpiliśmy do projektu „ON STAGE. Music Schools for social change”. Obok Katowic do miast w sieci należą L’Hospitalet (Hiszpania), Aarhus (Dania), Valongo (Portugalia), Brno (Czechy), Grigny (Francja) oraz Adelfia (Włochy). Hiszpańskie L’Hospitalet pełni rolę lidera sieci i realizuje tak zwaną dobrą praktykę, której elementy będziemy starać się zaadaptować w Katowicach.

 

Przykład L’Hospitalet

L’Hospitalet położone w pobliżu Barcelony zamieszkuje kilkadziesiąt narodowości, dla których bariery językowe i kulturowe są główną przeszkodą do stworzenia spójnej społeczności. Muzyka - najbardziej uniwersalny język świata - umożliwiła mieszkańcom dialog. W trakcie 13 lat konsekwentnych działań edukacyjnych, a także poszukiwań różnorodnych rozwiązań, L’Hospitalet wypracowało i wdrożyło w życie strategię edukacji muzycznej dla  dzieci ze szkół podstawowych. W jej efekcie wszystkie dzieci w szkołach podstawowych mają możliwość gry na instrumentach - od trąbek przez wiolonczele, marimbę czy tubę. Muzyka ma bawić, integrować, wpływać na rozwój emocjonalny dzieci, uczyć odpowiedzialności, a także konsekwencji. Uczniowie tworzą orkiestry klasowe, a następnie szkolne. Poszczególne szkoły w mieście przyjmują określone profile muzyczne, którym odpowiadają gatunki takie jak jazz, blues czy muzyka klasyczna. Orkiestry szkolne uczestniczą w życiu społeczności lokalnej występując na ulicach miast przy każdej ważnej okazji. Są przestrzenią integracji i ponadkulturowej komunikacji uczniów, ich rodzin włączonych w aktywność dzieci oraz społeczności miejskiej.

Zadaniem Miasta Ogrodów jest zaadaptowanie dobrej praktyki realizowanej przez L’Hospitalet do lokalnej specyfiki. Zdiagnozowanie problemów, z jakimi może borykać się społeczność miasta i odpowiedź na pytanie w jaki sposób muzyka może wpłynąć na ich rozwiązanie.

 

Grupa lokalna URBACT

W tym celu powstała grupa lokalna UBRACT złożona z m.in. przedstawicieli Urzędu Miasta Katowice, reprezentantów zaproszonych do projektu szkół podstawowych, przedstawicieli działających w mieście szkół muzycznych, pedagogów z Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego, przedstawicieli instytucji związanych z muzyką, artystów, pedagogów oraz rodziców dzieci, które mają wziąć udział w przedsięwzięciu. Zespół pracujący w trybie społecznym - wolontaryjnym skupia się na wypracowaniu rozwiązań, które umożliwią wprowadzenie w życie trzech głównych celów transferu: założenia w przyszłości trzech szkolnych orkiestr dętych w trzech szkołach podstawowych, opracowania podwalin do przyszłej kompleksowej strategii edukacji muzycznej dla dzieci w szkołach podstawowych w Katowicach oraz stworzenia nowego  programu edukacyjnego, który stałby się podstawą do nauczania muzyki w szkołach w mieście.

Orkiestry dęte

Wybór padł na orkiestry dęte, ponieważ są dziedzictwem kulturowym i społecznym miasta i regionu. Orkiestra dęta jest czymś więcej niż grupą muzykujących ze sobą ludzi. Orkiestra dęta, którą przyjęliśmy jako pożądany model to taka, która wywodzi się ze społeczności lokalnej, służy jej na co dzień i od święta oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Orkiestra dęta jest zatem społecznością lokalną w miniaturze. W niej właśnie pielęgnuje się relacje międzypokoleniowe, podtrzymuje pozytywne relacje międzyludzkie, przekazuje wiedzę i wartości ważne dla małych społeczności, usprawnia komunikację wewnątrz wspólnoty, przygotowuje się jej przyszłych liderów. Pamiętamy również o ogólnym kulturotwórczym znaczeniu edukacji muzycznej oraz sposobie w jaki wspomaga przyswajanie wiedzy z innych dziedzin – na przykład matematyki.

 

Do współpracy przy realizacji projektu zaprosiliśmy trzy szkoły podstawowe z Katowic: Zespół Szkół i Placówek nr 2 (Załęże), Szkołę Podstawową nr 48 im. J. Ligonia (Murcki) oraz Szkołę Podstawową nr 1 im. J. Piłsudskiego (Śródmieście). Ich wybór nie był przypadkowy. Do współpracy zaprosiliśmy społeczności dwóch dzielnic, w których istniała tradycja muzykowania w orkiestrach, a pamięć o nich wciąż pozostaje żywa. To sposób na wypełnienie swoistej niszy powstałej po likwidacji przemysłu ciężkiego, który systemowo regulował potrzeby społeczności lokalnych. Z kolei dzieci i społeczność Śródmieścia borykają się z innymi problemami. To m.in. brak przestrzeni integracji, która szczególnie w obliczu funkcji jaką pełni ta część miasta i dynamicznie zmieniającego się profilu jej mieszkańca wydaje się istotną kwestią.   

 

Zobacz film Escola Municipal de Música - Centre de les Arts de L'Hospitalet (lidera projektu) opowiadający o tym jak wygląda dobra praktyka (en, youtube)>>